"Herinneren" – wat een prachtig woord! "Herinner je je?" In onze taal betekent het zoiets als: er gebeurt iets van buitenaf en dat zet iets in ons in beweging. Herinneringen zijn niet alleen een kwestie van het verstand. Alle zintuigen zijn erbij betrokken. Herinneringen worden getriggerd door woorden, geluiden, een geur, door aanraking. De eerste warme zonnestralen op de huid, een vogel die zingt. De aarde ruikt plotseling anders. Hoeveel herinneringen worden er niet gewekt!

Wij mensen worden gevormd door mooie en pijnlijke herinneringen; en deze kunnen ons binden en beperken. Maar we hoeven niet vast te zitten aan ons verleden. Want herinneren is een levend proces dat nieuwe wegen opent. Wat iemand lang geleden zei, kan vandaag nog in je resoneren. Als ik een verhaal hoor, begint er iets in mij te ontwaken en er ontvouwt zich een nieuwe mogelijkheid.

Herinneringen zijn meer, veel meer dan louter informatie die ergens in de uithoeken van de hersenen versloffen. Als een enorme schat ligt zoveel van wat je hebt meegemaakt in je opgeslagen. Sommige dingen liggen aan de oppervlakte, andere liggen dieper begraven. Sommige kunnen volledig verloren gaan. Daarom moet je bewust aandacht besteden aan bepaalde dingen als je ze absoluut niet wil vergeten. Omgekeerd is het verbazingwekkend welke herinneringen plotseling met enorme kracht naar boven kunnen komen. Hoe ze gevoelens, kleine taferelen, geuren of geluiden met zich meebrengen. Dit is het meest intens wanneer de herinneringen volkomen onverwacht en zonder waarschuwing opduiken.

Het kerkelijk jaar loopt ten einde. Met een dag van bezinning, rouw en hoop sluit het liturgische jaar af voordat een nieuw kerkelijk jaar begint met de eerste zondag van de Advent. Komende zondag, 23 november 2025, is het eeuwigheidszondag. Op deze zondag is er volop ruimte voor rouw, herinnering en hoop. Deze dag biedt een bijzonder versterkende en waardige gelegenheid voor nabestaanden en vrienden van de overledene om hun verlies te verwerken en hun liefde voor een dierbare te uiten. De namen van overledenen van het afgelopen jaar worden voorgelezen, er wordt er een kaars voor hen ontstoken en er wordt voor hen gebeden – een teken van solidariteit over de dood heen.

Die herinnering onderbreekt ons in de huidige wervelwind van het dagelijks leven, waarin zovelen gevangen zitten – het leven moet doorgaan, kin omhoog, het komt wel goed. Stilstaan ​​bij een kaarslicht, of in een uur van een gezamenlijke herdenkingsdienst creëert tijd voor reflectie: ‘Wacht even, deze mensen, hun pijn en dood, maken deel uit van onze hele geschiedenis’. We moeten ze terugbrengen in onze herinneringen en zo de ‘geheugengaten’ stukje bij beetje opvullen. Herinneren doet een beroep op ons: iets of iemand weer deel van ons laten uitmaken. Het voorlezen van de namen, de kaarsen, de gebeden en de herinnering kunnen laten zien: we negeren onze verliezen niet zomaar. In tegendeel, we geven de overledenen een plaats in ons hart.

Ook deze eeuwigheidszondag zullen we bijzonder geraakt worden door wat ieder van ons persoonlijk heeft moeten loslaten, en door alles wat misschien nog steeds betreurd en pijnlijk gemist wordt. Gevoelens van verlatenheid, van machteloosheid, en ja, misschien ook van schuld en falen houden ons bezig. Met liefde en warmte zullen we degenen herdenken die ons leven hebben verrijkt. Zulke herinneringen voelen bitterzoet. Vol melancholie: het is allemaal al lang voorbij, voorbij. Het zal nooit meer hetzelfde zijn. En tegelijkertijd vol dankbaarheid en geluk: we leven van deze herinneringen. Van sommige meer, van andere minder. Maar ze hebben je gemaakt tot wie en wat je bent, wat belangrijk voor je is en waar je op hoopt.

Herinneringen, soms zo bitterzoet, soms zo melancholisch, maar wat het in je kan oproepen is werkelijk een wonder.

Kees

Foto: Roel van der Veen